Kto wprowadza aerozole do obrotu, jako producent, importer lub sprzedawca pod własną marką, ponosi odpowiedzialność za oznakowanie. W Niemczech oznakowanie puszek aerozolowych regulują kilka uzupełniających się zestawów przepisów: prawo bezpieczeństwa produktów dla pojemników aerozolowych, prawo chemiczne dla mieszanin niebezpiecznych oraz przepisy dotyczące opakowań fabrycznych. Ten poradnik daje przegląd najważniejszych obowiązkowych informacji. Nie zastępuje porady prawnej; miarodajne jest aktualne brzmienie danego rozporządzenia, a w razie wątpliwości należy skonsultować się z wykwalifikowanym podmiotem.

Podstawy prawne oznakowania puszek aerozolowych

Aerosolpackungsverordnung (13. ProdSV)

Aerosolpackungsverordnung (niemieckie rozporządzenie o opakowaniach aerozolowych) to trzynaste rozporządzenie na podstawie ustawy o bezpieczeństwie produktów (Produktsicherheitsgesetz). Przenosi do prawa niemieckiego dyrektywę UE dotyczącą pojemników aerozolowych 75/324/EWG. Rozporządzenie określa, jak musi być skonstruowany pojemnik aerozolowy, jakie badania przeprowadza się przed wprowadzeniem do obrotu i jakie informacje muszą znaleźć się na pojemniku.

Rozporządzenie CLP (WE) nr 1272/2008

Rozporządzenie CLP reguluje klasyfikację, oznakowanie i pakowanie substancji oraz mieszanin w UE. Dotyczy aerozoli z łatwopalnymi gazami nośnymi lub niebezpiecznymi składnikami. Rozporządzenie CLP określa piktogramy zagrożeń, hasło ostrzegawcze, zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia (zwroty H) i zwroty wskazujące środki ostrożności (zwroty P) oraz wygląd etykiety.

Dalsze przepisy

Deklaracja ilości napełnienia podlega prawu o miarach i wagach z przepisami o opakowaniach fabrycznych (Fertigpackungsverordnung). W przypadku produktów zawierających lotne związki organiczne, np. farb, może być wymagana dodatkowa informacja o zawartości VOC.

Obowiązkowe informacje na podstawie Aerosolpackungsverordnung

Zgodnie z Aerosolpackungsverordnung każdy pojemnik aerozolowy musi nosić co najmniej następujące informacje w widocznej, czytelnej i nieusuwalnej formie:

Nazwa i adres lub zarejestrowany znak towarowy podmiotu wprowadzającego pojemnik aerozolowy do obrotu (wprowadzający do obrotu).
Znak zgodności w postaci odwróconej litery epsilon. Potwierdza, że pojemnik spełnia wymagania dyrektywy.
Dane o partii napełnienia, które pozwalają zidentyfikować partię napełnienia (oznaczenie partii).
Nominalna zawartość w jednostkach objętości, a w przypadku niektórych produktów dodatkowo w jednostkach masy.
Informacja o palności, jeżeli zawartość jest zaklasyfikowana jako łatwopalna, z podaniem, jaka masa zawartości jest palna, o ile jest to wymagane.
Ostrzeżenia dotyczące ciśnienia, w szczególności informacja, że pojemnik znajduje się pod ciśnieniem, musi być chroniony przed słońcem i temperaturą powyżej 50 °C oraz nie może być otwierany siłą ani palony także po zużyciu.
Dodatkowe wskazówki dotyczące użytkowania i zagrożeń, niezbędne do bezpiecznego stosowania produktu, np. „Nie rozpylać na otwartym ogniu ani na rozżarzonym materiale”.

Wiele z tych wskazówek pokrywa się ze zwrotami P z rozporządzenia CLP, dlatego w praktyce pojawiają się razem w polu oznakowania.

Oznakowanie według CLP

Aerozol zaklasyfikowany jako niebezpieczny nosi etykietę z następującymi elementami:

Element	Treść	Przykład dla aerozoli łatwopalnych
Identyfikator produktu	Nazwa handlowa i nazwy składników istotnych dla klasyfikacji	Nazwa produktu oraz rozpuszczalnik lub gaz nośny zgodnie z klasyfikacją
Piktogramy zagrożeń	Romby z czerwoną obwódką i symbolem	Płomień (łatwopalny), w stosownych przypadkach wykrzyknik lub zagrożenie dla zdrowia
Hasło ostrzegawcze	„Niebezpieczeństwo” lub „Ostrzeżenie”	„Niebezpieczeństwo” dla aerozolu skrajnie łatwopalnego
Zwroty H	Zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia	Skrajnie łatwopalny aerozol; pojemnik pod ciśnieniem: może wybuchnąć po ogrzaniu
Zwroty P	Zwroty dotyczące zapobiegania, reagowania, przechowywania, utylizacji	Trzymać z dala od ciepła, iskier, otwartego ognia; nie przebijać ani nie palić; chronić przed słońcem
Dane dostawcy	Nazwa, adres, numer telefonu	Dane firmy wprowadzającego do obrotu
Ilość nominalna	Przy dostawie do konsumentów	Ilość napełnienia w ml

Palność klasyfikuje się według kryteriów rozporządzenia CLP w kategoriach od skrajnie łatwopalnego do niepalnego; opiera się ona na chemicznym cieple spalania oraz wynikach badań palności aerozoli. Która kategoria obowiązuje, wynika ze składu i gazu nośnego i jest udokumentowane w karcie charakterystyki.

Typowe wskazówki przy technicznych sprayach

Przy technicznych sprayach z łatwopalnymi gazami nośnymi na etykiecie regularnie pojawiają się następujące informacje:

Pojemnik pod ciśnieniem: może wybuchnąć po ogrzaniu.
Trzymać z dala od ciepła, gorących powierzchni, iskier, otwartego ognia i innych źródeł zapłonu. Nie palić tytoniu.
Nie rozpylać na otwartym ogniu ani innym źródle zapłonu.
Nie przebijać ani nie palić, także po zużyciu.
Chronić przed słońcem. Nie wystawiać na temperatury powyżej 50 °C.
Przechowywać poza zasięgiem dzieci.
Informacje dotyczące wdychania par, kontaktu z oczami i skórą w zależności od klasyfikacji.

Które zwroty są obowiązkowe w każdym przypadku, wynika z klasyfikacji konkretnej mieszaniny. Dokładne brzmienie jest przepisane w rozporządzeniu CLP i nie może być formułowane dowolnie.

Wymagania dotyczące języka i wyglądu

Oznakowanie musi być w języku urzędowym państwa członkowskiego, w którym produkt jest wprowadzany do obrotu, czyli w Niemczech po niemiecku. Etykiety wielojęzyczne są dopuszczalne, jeśli wszystkie języki zawierają te same informacje. Piktogramy mają minimalne wymiary zależne od wielkości opakowania, a etykieta musi wyróżniać się na tle i być wyraźnie czytelna. Przy małych pojemnościach puszek rozporządzenie przewiduje ułatwienia.

Ilość napełnienia, partia i wprowadzający do obrotu w praktyce

Ilość napełnienia podaje się jako objętość nominalną, zwykle w mililitrach przy aerozolach technicznych. Oznaczenie partii jest zwykle nadrukowane lub wytłoczone na dnie puszki albo stanowi część etykiety. Jest warunkiem identyfikowalności: w razie reklamacji lub wycofania produktu musi być możliwe ustalenie, które napełnienie jest dotknięte.

Wprowadzającym do obrotu jest ten, kto oferuje produkt pod własnym nazwiskiem lub marką. W przypadku marki własnej jest to zwykle sprzedawca lub właściciel marki, a nie zleceniobiorca napełniania. Ta rola wiąże się z obowiązkami: karta charakterystyki musi być aktualna i odpowiadać składowi, a przy mieszaninach o niebezpiecznych właściwościach należy przestrzegać zgłoszeń do właściwych organów, np. centrów informacji toksykologicznej.

Utylizacja całkowicie opróżnionych puszek

Dla utylizacji obowiązują różne drogi:

Całkowicie opróżnione puszki z użytku prywatnego należą do zbiórki surowców wtórnych, np. do żółtego pojemnika lub żółtego worka, ponieważ puszka z blachy stalowej lub aluminium jest poddawana recyklingowi materiałowemu. Całkowicie opróżniona oznacza, że przy naciśnięciu zaworu nie wydostaje się ani produkt, ani gaz nośny.
Puszki nieopróżnione całkowicie trzeba utylizować jako odpady niebezpieczne w gminnej zbiórce odpadów niebezpiecznych.
Użytkownicy komercyjni podlegają prawu o odpadach przemysłowych i utylizują puszki za pośrednictwem swoich firm zajmujących się odpadami, z odpowiednim kodem odpadów.

Wskazówka dotycząca utylizacji na etykiecie ułatwia użytkownikowi wybór właściwej drogi.

Uwaga o rozporządzeniu UE o opakowaniach i Zielonym Punkcie

Wraz z rozporządzeniem UE o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (PPWR) wymagania dotyczące oznakowania opakowań zmieniają się etapami. Między innymi harmonizowana jest informacja o składzie materiałowym opakowań, a stosowanie znaków sugerujących korzyść dla środowiska wykraczającą poza udział w systemach zwrotu jest ograniczane. Zgodnie z tym rozporządzeniem logo Zielonego Punktu nie może być stosowane na opakowaniach od 2027 roku. Kto projektuje nowe etykiety lub planuje markę własną, powinien już teraz zrezygnować z tego logo i odpowiednio zaplanować zapasy etykiet. Konkretne terminy i okresy przejściowe wynikają z tekstu rozporządzenia.

Lista kontrolna przeglądu etykiety

Wprowadzający do obrotu z nazwą, adresem i numerem telefonu jest podany?
Znak zgodności (odwrócona litera epsilon) i oznaczenie partii są obecne?
Podana jest nominalna ilość napełnienia?
Klasyfikacja jest aktualna, a piktogramy, hasło ostrzegawcze oraz zwroty H i P są kompletne?
Ostrzeżenia dotyczące ciśnienia i palności są w przepisanym brzmieniu?
Zachowano język niemiecki, minimalne wymiary i czytelność?
Jest wskazówka dotycząca utylizacji, a na nowych etykietach nie ma Zielonego Punktu?
Karta charakterystyki odpowiada składowi i etykiecie?

Oznakowanie dla marek własnych z Aerosols Germany

Aerosols Germany, marka sprayów firmy Berger & Schröter GmbH, ma techniczne spraye wytwarzane przez partnerskie zakłady w Europie, prowadzi kontrolę jakości i wysyłkę w Iserlohn i wspiera sprzedawców oraz właścicieli marek w oznakowaniu ich marek własnych. Klasyfikacja i karta charakterystyki są dostępne dla każdego składu; obowiązkowe informacje są uwzględniane w projekcie etykiety i sprawdzane przed seryjnym napełnianiem.

Planują Państwo markę własną albo chcieliby zaktualizować istniejące etykiety? Wtedy prześlą Państwo zapytanie do Aerosols Germany, a towarzyszymy Państwu od klasyfikacji aż po zatwierdzoną etykietę.

Oznakowanie puszek aerozolowych: obowiązkowe informacje na pojemnikach aerozolowych