Wie aerosolen op de markt brengt, als fabrikant, importeur of handelaar met een eigen merk, draagt verantwoordelijkheid voor de etikettering. In Duitsland wordt de etikettering van spuitbussen door meerdere elkaar aanvullende regelgevingen bepaald: het productveiligheidsrecht voor aerosolverpakkingen, het chemicaliënrecht voor gevaarlijke mengsels en de voorschriften voor voorverpakte producten. Deze gids geeft een overzicht van de belangrijkste verplichte vermeldingen. Hij vervangt geen juridisch advies; de actuele tekst van de betreffende regeling is bepalend en bij twijfel moet u een bevoegde instantie raadplegen.

Wettelijke grondslag van de etikettering

Aerosolpackungsverordnung (13. ProdSV)

De Aerosolpackungsverordnung (Duitse aerosolverordening) is de dertiende verordening op grond van het Produktsicherheitsgesetz (Duitse productveiligheidswet). Ze zet de Europese richtlijn voor aerosolverpakkingen 75/324/EEG in Duits recht om. De verordening bepaalt hoe een aerosolverpakking moet zijn opgebouwd, welke tests vóór het op de markt brengen plaatsvinden en welke informatie op de verpakking moet staan.

CLP-verordening (EG) nr. 1272/2008

De CLP-verordening regelt de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels in de EU. Aerosolen met brandbare drijfgassen of gevaarlijke bestanddelen vallen eronder. De CLP-verordening bepaalt de gevarenpictogrammen, het signaalwoord, de gevarenaanduidingen (H-zinnen) en de voorzorgsmaatregelen (P-zinnen) en de vormgeving van het etiket.

Overige regelgeving

De vermelding van de vulhoeveelheid valt onder het ijk- en meetwezen met de Fertigpackungsverordnung (Duitse verordening voor voorverpakte producten). Bij producten die vluchtige organische stoffen bevatten, zoals verven, kan aanvullende informatie over het VOS-gehalte vereist zijn.

Verplichte vermeldingen volgens de Aerosolpackungsverordnung

Op grond van de Aerosolpackungsverordnung moet elke aerosolverpakking ten minste de volgende informatie in zichtbare, leesbare en onuitwisbare vorm dragen:

Naam en adres of het gedeponeerde handelsmerk van de persoon die de aerosolverpakking op de markt brengt (op de markt brenger).
Conformiteitsmerk in de vorm van de omgekeerde epsilon. Het bevestigt dat de verpakking aan de eisen van de richtlijn voldoet.
Vulpartijgegevens die de vulpartij identificeerbaar maken (batchmarkering).
Nominale inhoud naar volume, en voor bepaalde producten daarnaast naar massa.
Informatie over brandbaarheid, wanneer de inhoud als brandbaar is ingedeeld, met vermelding van welk deel van de inhoud brandbaar is, voor zover dit vereist is.
Drukwaarschuwingen, in het bijzonder dat de verpakking onder druk staat, tegen zonlicht en temperaturen boven 50 °C moet worden beschermd en ook na gebruik niet met geweld mag worden geopend of verbrand.
Aanvullende gebruiks- en gevaarsaanwijzingen die voor het veilige gebruik van het product vereist zijn, zoals „Niet spuiten op open vuur of gloeiend materiaal“.

Veel van deze aanwijzingen vallen samen met P-zinnen uit de CLP-verordening, daarom verschijnen ze in de praktijk samen in het etiketteringsveld.

Etikettering onder CLP

Een als gevaarlijk ingedeelde aerosol draagt een etiket met de volgende elementen:

Element	Inhoud	Voorbeeld voor brandbare aerosolen
Productidentificatie	Handelsnaam en vermelding van de voor de indeling relevante bestanddelen	Productnaam plus oplosmiddel of drijfgas volgens de indeling
Gevarenpictogrammen	Rode, omlijnde ruiten met symbool	Vlam (brandbaar), eventueel uitroepteken of gezondheidsgevaar
Signaalwoord	„Gevaar“ of „Waarschuwing“	„Gevaar“ voor extreem brandbare aerosol
H-zinnen	Gevarenaanduidingen	Extreem brandbare aerosol; Verpakking onder druk: kan barsten bij verhitting
P-zinnen	Voorzorgsmaatregelen voor preventie, reactie, opslag, verwijdering	Uit de buurt houden van hitte, vonken, open vuur; Niet doorboren of verbranden; Beschermen tegen zonlicht
Leveranciersgegevens	Naam, adres, telefoonnummer	Bedrijfsgegevens van de op de markt brenger
Nominale hoeveelheid	Voor levering aan consumenten	Vulhoeveelheid in ml

De brandbaarheid wordt volgens de criteria van de CLP-verordening ingedeeld in categorieën van extreem brandbaar tot niet-brandbaar en is gebaseerd op de chemische verbrandingswarmte en de resultaten van de brandbaarheidstests voor aerosolen. Welke categorie geldt, volgt uit de samenstelling en het drijfgas en wordt vastgelegd in het veiligheidsinformatieblad.

Typische aanwijzingen bij technische sprays

Bij technische sprays met brandbare drijfgassen verschijnt op het etiket regelmatig de volgende informatie:

Verpakking onder druk: kan barsten bij verhitting.
Uit de buurt houden van hitte, hete oppervlakken, vonken, open vuur en andere ontstekingsbronnen. Niet roken.
Niet spuiten op open vuur of andere ontstekingsbron.
Niet doorboren of verbranden, ook niet na gebruik.
Beschermen tegen zonlicht. Niet blootstellen aan temperaturen boven 50 °C.
Buiten bereik van kinderen houden.
Informatie over inademing van dampen, contact met ogen en huid, afhankelijk van de indeling.

Welke aanwijzingen in elk geval verplicht zijn, volgt uit de indeling van het specifieke mengsel. De exacte formulering is in de CLP-verordening voorgeschreven en mag niet vrij worden geformuleerd.

Eisen aan taal en vormgeving

De etikettering moet in de officiële taal van de lidstaat zijn waar het product op de markt wordt gebracht; in Duitsland betekent dit Duits. Meertalige etiketten zijn toegestaan, mits alle talen dezelfde informatie bevatten. Pictogrammen hebben minimale afmetingen die afhangen van de verpakkingsgrootte; het etiket moet zich duidelijk van de achtergrond onderscheiden en goed leesbaar zijn. Voor kleine busformaten voorziet de verordening in verlichting.

Vulhoeveelheid, batch en op de markt brenger in de praktijk

De vulhoeveelheid wordt als nominaal volume vermeld, bij technische aerosolen meestal in milliliters. De batchmarkering wordt meestal op de bodem van de bus gedrukt of gestempeld of maakt deel uit van het etiket. Ze is de voorwaarde voor traceerbaarheid: bij een klacht of terugroeping moet kunnen worden vastgesteld welke vulling betrokken is.

De op de markt brenger is degene die het product onder de eigen naam of het eigen merk aanbiedt. Bij een eigen merk is dat meestal de handelaar of de merkeigenaar, niet de contractvuller. Deze rol brengt verplichtingen met zich mee: het veiligheidsinformatieblad moet actueel zijn en passen bij de samenstelling, en bij mengsels met gevaarlijke eigenschappen moeten meldingen aan bevoegde instanties, zoals de giftencentra, in acht worden genomen.

Verwijdering van volledig geleegde bussen

Voor de verwijdering gelden verschillende routes:

Volledig geleegde bussen uit particulier gebruik horen bij het herbruikbare afval, zoals de gele container of gele zak, omdat het blik van weekblik of aluminium als materiaal wordt gerecycled. Volledig leeg betekent dat bij het indrukken van het ventiel geen product en geen drijfgas meer ontsnapt.
Bussen die niet volledig leeg zijn, moeten als gevaarlijk afval via de gemeentelijke inzameling van klein chemisch afval worden afgevoerd.
Zakelijke gebruikers vallen onder het bedrijfsafvalrecht en laten bussen via hun afvalverwerker met de juiste afvalcode afvoeren.

Een verwijderingsaanwijzing op het etiket helpt de gebruiker de juiste route te kiezen.

Let op de EU-verpakkingsverordening en de Groene Punt

Met de EU-verpakkings- en verpakkingsafvalverordening (PPWR) veranderen de eisen aan de verpakkingsetikettering stap voor stap. Onder meer wordt de informatie over de materiaalsamenstelling van verpakkingen geharmoniseerd en wordt het gebruik van merken die een milieuclaim suggereren buiten de deelname aan inzamelsystemen beperkt. Onder deze verordening mag het logo van de Groene Punt vanaf 2027 niet meer op verpakkingen worden gebruikt. Wie etiketten opnieuw ontwerpt of eigen merken plant, moet het logo nu al niet meer opnemen en de etiketvoorraad daarop afstemmen. De precieze termijnen en overgangsregelingen volgen uit de tekst van de verordening.

Checklist voor de etiketcontrole

Op de markt brenger met naam, adres en telefoonnummer aanwezig?
Conformiteitsmerk (omgekeerde epsilon) en batchmarkering aanwezig?
Nominale vulhoeveelheid vermeld?
Indeling actueel en pictogrammen, signaalwoord, H- en P-zinnen compleet?
Druk- en brandbaarheidsaanwijzingen in de voorgeschreven formulering?
Duitse taal, minimale afmetingen en leesbaarheid in acht genomen?
Verwijderingsaanwijzing opgenomen, geen Groene Punt op nieuwe etiketten?
Veiligheidsinformatieblad past bij samenstelling en etiket?

Etikettering voor eigen merken van Aerosols Germany

Aerosols Germany, het spraymerk van Berger & Schröter GmbH, laat technische sprays produceren door partnerfabrieken in Europa, voert kwaliteitscontrole en verzending in Iserlohn uit en ondersteunt handelaren en merkeigenaren bij de etikettering van hun eigen merken. Indeling en veiligheidsinformatieblad zijn voor elke samenstelling beschikbaar; de verplichte informatie wordt in het etiketontwerp verwerkt en vóór de seriematige vulling gecontroleerd.

Plant u een eigen merk of wilt u bestaande etiketten actualiseren? Stuur dan uw aanvraag naar Aerosols Germany; wij begeleiden u van de indeling tot het goedgekeurde etiket.

Etikettering van spuitbussen: verplichte vermeldingen op aerosolverpakkingen